Odwołania do muzyki kompozytora pojawią się za sprawą instalacji multimedialnych polskich artystów: „Gdzie jest Chopin?” Jarosława Kapuścińskiego w warszawskim Studio Tęcza, „Mapping Chopin” Pawła Janickiego i „Attention: Light! 2.0” Józefa Robakowskiego. Spektakularną instalację „Akord Chopinowski” na Placu Zamkowym przygotowuje kanadyjski twórca Gordon Monahan (17-23 września).

Wystawy koncertujące, które zobaczymy podczas „Warszawskiej Jesieni” są próbą przeniesienia motywów chopinowskich na grunt sztuki współczesnej i mediów cyfrowych.  

„Gdzie jest Chopin?” – nowa realizacja Jarosława Kapuścińskiego bada związki pomiędzy jego osobistym twórczym odczytaniem cyklu 24 Preludiów, op. 28  Fryderyka Chopina a śladami, jakie wrażenia z odbioru tych utworów pozostawiają na twarzach słuchaczy. W trakcie realizacji projektu Kapuściński dał specjalne koncerty w dwunastu miastach w krajach, w których Chopina się uwielbia, ale gdzie sam kompozytor nigdy osobiście nie był (Tokio, San Francisco, Wellington, Sydney, Seul, Pekin, Stambuł, Jerozolima, Helsinki, Buenos Aires, Santiago i Mexico City). Podczas koncertów współpracujący z artystą realizatorzy obrazu i fotografowie rejestrowali emocje i reakcje ludzi słuchających Chopina i opowiadających o jego muzyce. Kompozycja powstała na specjalne zamówienie „Warszawskiej Jesieni”, Centrum Sztuki WRO i Uniwersytetu Stanforda z okazji Roku Chopinowskiego 2010.

„Mapping Chopin” Pawła Janickiego to instalacja wizualno-dźwiękowa obliczona na interaktywny kontakt z odbiorcą. Wykorzystuje autorskie oprogramowanie, które zostało połączone z systemem śledzenia ruchu. Skonwertowane cyfrowo partytury utworów Fryderyka Chopina odtwarzane są wariacyjnie w zależności od dynamiki zachowania widzów. W przestrzeni instalacji może przebywać jednocześnie jeden lub też kilku widzów, albowiem nieustannie dostosowuje się ona do ilości i natury odbieranych bodźców. „Różnorodne elementy muzyczne wybranych kompozycji, dynamika, tempo i artykulacja, są powiązane z danymi dostarczanymi przez system śledzenia ruchu widzów. Dzięki tej zależności osoby znajdujące się w przestrzeni instalacji dzięki własnej aktywności mogą doświadczać tworzenia się fraz i całych fragmentów utworu. Ruch widzów, przekładany na wertykalne i horyzontalne osie partytury, jest graficznie odwzorowany w fizycznej przestrzeni oraz umiejscowiony na wyświetlanej w niej klawiaturze, co pozwala na uzmysłowienie sobie sposobu powiązania sekwencji dźwiękowych zawartych w utworach oraz ich związku z przestrzenią i ruchem widzów”. Instalacja Pawła Janickiego bazuje na Etiudzie As-dur op. 25 nr 1, Walcu a-moll op. 34 nr 2, Tarantelli As-dur op. 43 i Nokturnie g-moll op. 15 nr 3 Fryderyka Chopina. 

Trzeci z projektów - Attention: Light! Józefa Robakowskiego – to z kolei audiowizualna instalacja na Disklavier i wielkoekranową projekcję. Powstała pod wpływem fascynacji autora mazurkami Fryderyka Chopina.

W projekcie miejskim „Akord Chopinowski” Gordona Monahana zobaczymy sześć strun zwieszonych z wieży Zamku Królewskiego, połączonych z fortepianem ustawionym na Placu Zamkowym. Za pomocą wibrujących spiral transmitowane będą do strun nagrania audio (sekwencje dźwięków zaczerpnięte z utworów Chopina), wywołujące w strunach drgania. Wibracje będą dodatkowo wzmocnione przez kontakt z płytą rezonansową instrumentu, a następnie odtwarzane akustycznie.

Szczególna obecność fortepianu w Roku Chopinowskim zostanie zaakcentowana podczas koncertu inauguracyjnego „Warszawskiej Jesieni”. Festiwal rozpocznie się od prawykonania Listów Zygmunta Krauzego na cztery fortepiany z orkiestrą oraz kompozycji Haags Hakkuh Louisa Andriessena na duet fortepianowy z towarzyszeniem warszawskich filharmoników.  

 „Warszawska Jesień” to festiwal posiadający bogatą tradycję. Powołany w 1956 roku przez Związek Kompozytorów Polskich, przez wiele lat był jedynym tego typu wydarzeniem za żelazną kurtyną dającym publiczności szansę do zapoznania się z nowoczesną muzyką zachodnią. Do dziś „Warszawska Jesień” pozostaje w tej części Europy największym festiwalem poświęconym muzyce współczesnej.

Pełny program festiwalu na stronie www.warszawska-jesien.art.pl

Biogramy polskich artystów:

Józef Robakowski (ur. 1939), artysta, historyk sztuki, pedagog, jedna z najważniejszych postaci polskiej sztuki współczesnej. Autor filmów, cykli fotograficznych, zapisów wideo, rysunków, instalacji, obiektów, projektów konceptualnych i zdarzeń artystycznych. Absolwent historii sztuki i muzealnictwa UMK w Toruniu i Wydziału Operatorskiego PWSFTviT w Łodzi. Od 1959 roku uczestniczył w najważniejszych światowych wydarzeniach artystycznych, takich jak Documenta 6 (Kassel 1977), Film as Film (London 1979), Sydney Biennale (1982), Biennale WRO (Wrocław, regularnie od 1989), Internationale Kurzfilmtage Oberhausen (2005). Brał udział w znaczących wystawach w Polsce i na świecie, m.in. w MoMA New York, De Appel (Amsterdam), Filmmuseum (Wiedeń), czy Centre Georges Pompidou (Paryż). Tworząc eksperymentalne formy filmowe i wideo współpracował z wieloma kompozytorami i muzykami, m.in: Eugeniuszem Rudnikiem, Leszkiem Knaflewskim, Barbarą Konopką.

Jarosław Kapuściński (ur. 1964), intermedialny kompozytor i pianista, od wczesnych lat 90. zajmujący się kompozycją i wykonywaniem realizacji audiowizualnych. Jego prace były prezentowane m.in. w Museum of Modern Art w Nowym Jorku, Zentrum für Kunst und Medientechnologie w Karlsruhe, Museum of Modern Art Palais de Tokyo w Paryżu, Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía w Madrycie i wielu innych znaczących instytucjach artystycznych. Studiował w Akademii Muzycznej w Warszawie, najpierw grę na fortepianie u Jana Ekiera, Bronisławy Kawalli i Szabolcsa Esztényi'ego (dyplom w 1987), następnie kompozycję pod kierunkiem Włodzimierza Kotońskiego (dyplom w 1991). Jest także absolwentem wydziału muzyki University of California w San Diego, gdzie w latach 1992-1997 studiował u Millera Puckette'a, Joji Yuasa, Briana Ferneyhougha, Rogera Reynoldsa i Randa Steigera. Jego pierwsza kompozycja audiowizualna Variations Mondrian została wyprodukowana przez paryski Institut National de l'Audiovisuel i Studio Eksperymentalne Polskiego Radia w 1992 roku. Brał udział w wielu międzynarodowych festiwalach nowych mediów, w tym Video Art Festival w Locarno, Manifestation Internationale Video et Art Electronique w Montrealu, Biennale Sztuki Mediów WRO we Wrocławiu oraz muzycznych, m.in. Warszawskiej Jesieni. Laureat znaczących nagród i stypendiów, m.in. Witolda Lutosławskiego, Letnich Kursów Nowej Muzyki w Darmstadt. Wykładał m.in. na McGill University w Montrealu, Royal Academy of Arts and Music w Hadze, a od roku 2008 jest profesorem Uniwersytetu Stanforda, gdzie prowadzi Intermedia Performance Lab (IPL).

Paweł Janicki (ur. 1974) jest twórcą interaktywnych systemów audiowizualnych, instalacji i performansów, pracującym z estetyką microsound i kompozycją algorytmiczną. Studiował kulturoznawstwo w Uniwersytecie Wrocławskim, stale współpracuje z Centrum Sztuki WRO jako kurator, kieruje również działem innowacji. Wykłada w Katedrze Intermediów ASP w Poznaniu. Jego internetowy performans muzyczny Ping Melody został w 2004 roku wyróżniony główną nagrodą netarts.org przez tokijski Machida City Museum of Graphic Art w Tokyo, oraz nominowany przez Viper International Film, Video and New Media Festival w Bazylei. Paweł Janicki był współzałożycielem i długoletnim członkiem kolektywu Gameboyzz Orchestra Project eksplorującego estetykę „lo-fi”, który swoje audiowizualne kompozycje kreowane za pomocą konsol do gier komputerowych prezentował m.in. na Biennale Sztuki Mediów WRO, festiwalach Transmediale (Berlin), Ars Electronica (Linz) czy w Centre Georges Pompidou. Jest współtwórcą słynnej wystawy Interaktywny Plac Zabaw. Obecnie przygotowuje instalację Oceanus w ramach europejskiego projektu Moving Stories.